Budowa stadionu Rakowa Częstochowa nie weszła jeszcze w fazę robót budowlanych. Projekt pozostaje na etapie przygotowawczym i planistycznym, a preferowaną lokalizacją są tereny dawnego Elanexu. Miasto przejęło nieruchomości i zabezpieczyło 5,25 mln zł na dokumentację projektową, ale dalszy rozwój inwestycji zależy od uzgodnień konserwatorskich oraz znalezienia partnera prywatnego. Szacowany koszt stadionu z infrastrukturą wynosi około 443 mln zł.
Na jakim etapie jest budowa stadionu Rakowa?
Najważniejszy wniosek jest prosty: nowy stadion Rakowa Częstochowa jest obecnie przygotowywany, ale nie rozpoczęła się jego budowa. Miasto koncentruje działania na terenach dawnego Elanexu przy ul. Krakowskiej, które uznano za najbardziej perspektywiczną lokalizację w studium wykonalności.
Częstochowa przejęła nieruchomości po dawnej przędzalni i zabezpieczyła środki na przygotowanie dokumentacji. To formalny postęp, lecz nie oznacza jeszcze gotowego projektu budowlanego ani ostatecznej zgody na realizację obiektu. Równolegle trzeba rozwiązać kwestie związane z ochroną zabytków i finansowaniem inwestycji w formule Partnerstwa Publiczno-Prywatnego (PPP).
Koncepcja Pauli Jaworek a miejskie studium wykonalności
W dyskusji o stadionie często pojawia się koncepcja autorstwa inż. arch. Pauli Jaworek. Powstała ona jako praca magisterska na Politechnice Śląskiej i została zaprezentowana w 2024 roku. Projekt zakładał stadion dla około 15 tysięcy widzów, zachowanie wybranych elementów przemysłowej zabudowy Elanexu oraz stworzenie wokół areny funkcji handlowych, usługowych i sportowych.
Ta wizja ma znaczenie jako propozycja architektoniczna i głos w debacie publicznej, ale nie jest projektem budowlanym ani oficjalnym dokumentem inwestycyjnym. Miasto opiera swoje analizy na studium wykonalności przygotowanym przez firmę Agraria. Opracowanie porównywało cztery lokalizacje: teren obecnego stadionu przy ul. Limanowskiego, stadion żużlowy Włókniarza przy ul. Olsztyńskiej, działki przy al. Wojska Polskiego oraz Elanex.
Agraria wskazała Elanex jako wariant rekomendowany. W porównaniu z pozostałymi miejscami oferuje on lepsze połączenie dostępności, istniejącej infrastruktury i potencjału rewitalizacyjnego. Studium zakłada stadion czwartej kategorii UEFA, mieszczący około 15 tysięcy osób.
Dlaczego Elanex jest preferowaną lokalizacją?
Teren dawnej przędzalni znajduje się stosunkowo blisko centrum Częstochowy, jest uzbrojony i ma dostęp do istniejącej sieci komunikacyjnej. Położenie miejskie może ułatwić dotarcie na mecze pieszo, transportem publicznym lub rowerem, a także pozwolić na wykorzystanie obiektu poza dniami spotkań.
Elanex daje również możliwość połączenia stadionu z szerszą rewitalizacją tej części miasta. W planach pojawiają się funkcje mieszkaniowe, hotelowe, konferencyjne i usługowe. Z drugiej strony centralna lokalizacja oznacza problemy z organizacją ruchu oraz zapewnieniem odpowiedniej liczby miejsc parkingowych.
| Cecha | Status lub dane |
|---|---|
| Pojemność | około 15 000 widzów |
| Szacowany koszt | około 443 mln zł wraz z parkingami i zagospodarowaniem terenu |
| Status gruntów | nieruchomości przejęte przez miasto |
| Model realizacji | rozważane Partnerstwo Publiczno-Prywatne |
| Status lokalizacji | preferowana, ale wymagająca dalszych uzgodnień formalnych |
Największe znaczenie dla dalszych prac ma status konserwatorski kompleksu. Dawne zakłady Elanex zostały objęte wpisem do rejestru zabytków, a miasto kwestionuje tę decyzję przed sądem administracyjnym. Sam wpis nie musi całkowicie wykluczać inwestycji, ale ogranicza swobodę projektowania i wymaga uzgodnień ze Śląskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków.
W praktyce projekt musi uwzględnić ochronę wartościowych elementów zabudowy, zakres możliwych rozbiórek oraz sposób połączenia nowej areny z istniejącą tkanką poprzemysłową. Do najważniejszych wyzwań należą:
- status całego kompleksu w rejestrze zabytków i wynikające z niego ograniczenia projektowe
- konieczność uzgodnienia zakresu inwestycji z wojewódzkim konserwatorem zabytków
- organizacja dojazdu, ruchu kibiców i parkingów w centralnej części miasta
- pogodzenie stadionu z planami rewitalizacji pozostałych terenów Elanexu
Najważniejsze kroki administracyjne
Dotychczasowy przebieg przygotowań można uporządkować w kilku etapach:
- Miasto przeanalizowało możliwe lokalizacje i zleciło przygotowanie studium wykonalności.
- Studium Agrarii wskazało Elanex jako wariant najlepiej łączący dostępność, infrastrukturę i możliwości rozwoju.
- Częstochowa przejęła nieruchomości dawnej przędzalni po licytacjach komorniczych.
- Rada Miasta zabezpieczyła 5,25 mln zł na przygotowanie dokumentacji projektowej.
- Miasto rozpoczęło rozmowy z potencjalnymi partnerami prywatnymi, między innymi w sprawie formuły PPP.
Rozmowy z inwestorami nie mają jeszcze charakteru zamkniętej umowy. Wśród podmiotów zainteresowanych rewitalizacją Elanexu wymieniana jest Grupa Arche, która rozważała udział w szerszym projekcie „Przędzalnia Przyszłości”. Nie oznacza to jednak, że firma została wybrana jako wykonawca lub partner stadionu.
Koszt inwestycji i znaczenie PPP
Według wstępnego studium wykonalności budowa stadionu wraz z parkingami i zagospodarowaniem terenu może kosztować około 443 mln zł. Sam stadion z otoczeniem szacowano na około 335 mln zł, a system parkingów na 700–800 miejsc zwiększałby wartość całego przedsięwzięcia.
Dla miejskiego budżetu jest to inwestycja o dużej skali. Dlatego samorząd analizuje PPP, czyli model, w którym podmiot publiczny i prywatny dzielą między siebie zadania, koszty, ryzyka oraz sposób wykorzystania infrastruktury. W przypadku Elanexu partner prywatny mógłby uczestniczyć nie tylko w budowie stadionu, lecz także w rewitalizacji obiektów zabytkowych i tworzeniu funkcji komercyjnych.
PPP nie skraca automatycznie procedur i nie gwarantuje rozpoczęcia prac. Najpierw trzeba ustalić model ekonomiczny, zakres odpowiedzialności stron, sposób zarządzania obiektem oraz zasady wykorzystania terenów. Duży projekt obejmujący stadion, usługi, mieszkania i funkcje hotelowe może być analizowany jako całość, ale jego skala zwiększa liczbę uzgodnień.
Co może wydarzyć się dalej?
Najbliższe decyzje powinny dotyczyć dopracowania dokumentacji, uzgodnień z konserwatorem oraz oceny możliwości finansowych. Dopiero po tych etapach będzie można wiarygodnie określić zakres inwestycji i przygotować postępowanie dotyczące partnera prywatnego.
Na dziś Elanex pozostaje lokalizacją preferowaną, lecz nie można traktować jej jako zamkniętej decyzji budowlanej. Wpis do rejestru zabytków, skala kosztów i konieczność stworzenia modelu PPP sprawiają, że projekt będzie wymagał kolejnych decyzji administracyjnych i finansowych.
Notatka ekspercka: przy inwestycjach miejskich tej wielkości zabezpieczenie pieniędzy na dokumentację jest ważnym etapem, ale nie przesądza o terminie rozpoczęcia budowy. Ostateczny harmonogram zależy od uzgodnień prawnych, projektu, finansowania i wyboru partnerów. Dlatego konkretne daty rozpoczęcia robót lub otwarcia stadionu należy traktować ostrożnie.