Futsal to odrębna dyscyplina sportu podlegająca przepisom FIFA, a w Polsce także regulacjom PZPN. Mecz rozgrywa pięciu zawodników, trwa 2 × 20 minut czasu aktywnego, a zmiany są nielimitowane i odbywają się w locie.
Futsal a piłka nożna – najważniejsze różnice
Futsal nie jest wyłącznie piłką nożną przeniesioną do hali. Ma własne zasady dotyczące czasu, zmian, wymiarów boiska i kar. Najważniejsze różnice przedstawia tabela:
| Element | Futsal | Piłka nożna |
|---|---|---|
| Czas gry | 2 × 20 minut czasu aktywnego | 2 × 45 minut czasu zegarowego |
| Zawodnicy na boisku | 5, w tym bramkarz | 11, w tym bramkarz |
| Zmiany | Nielimitowane, w locie | Limitowane zgodnie z regulaminem rozgrywek |
| Boisko | Prostokątne, najczęściej 38–42 × 18–22 m na zawodach mistrzowskich | Znacznie większe, trawiaste lub hybrydowe |
Boisko, bramki i piłka do futsalu
Boisko do futsalu jest prostokątne, płaskie i gładkie. W zawodach rangi mistrzowskiej jego długość wynosi od 38 do 42 metrów, a szerokość od 18 do 22 metrów. W rozgrywkach niższej rangi dopuszczalne są zwykle większe przedziały wymiarów, określone w regulaminie danych zawodów.
Pole karne wyznaczają łuki o promieniu 6 metrów, a strefy zmian znajdują się przy ławkach rezerwowych. Nawierzchnia może być wykonana między innymi z drewna lub odpowiedniego tworzywa sztucznego.
Podstawowe parametry środowiska gry są następujące:
| Element | Wymiar lub specyfikacja | Znaczenie |
|---|---|---|
| Boisko mistrzowskie | 38–42 m × 18–22 m | Zakres stosowany w zawodach rangi mistrzowskiej |
| Piłka | Obwód 62–64 cm, masa 400–440 g | Mniejsza i słabiej odbijająca się niż piłka do futbolu |
| Bramka | 3 m szerokości i 2 m wysokości | Wymiary mierzone między słupkami i od podłoża do poprzeczki |
Piłka futsalowa po upuszczeniu z wysokości 2 metrów powinna odbić się na wysokość od 50 do 65 centymetrów. Ograniczone odbicie ułatwia kontrolę futbolówki na twardej nawierzchni.
Jak przebiega mecz futsalu?
Czas aktywny i przerwy
Mecz składa się z dwóch połów po 20 minut czasu aktywnego. Zegar zatrzymuje się, gdy piłka opuszcza boisko albo gra zostaje przerwana, i rusza ponownie przy wznowieniu. Oznacza to, że 40 minut nie jest zwykłym czasem zegarowym, jak w tradycyjnej piłce nożnej. Za obsługę zegara odpowiada sędzia czasowy.
Przerwa między połowami może trwać maksymalnie 15 minut. W każdej połowie drużyna może poprosić o jednominutową przerwę na instrukcje trenera, gdy jest w posiadaniu piłki i spełnione są warunki określone w przepisach.
Zmiany zawodników i zasada czterech sekund
W futsalu można dokonywać nielimitowanej liczby zmian. Są to tak zwane zmiany w locie, dlatego zawodnik rezerwowy może wejść na boisko w trakcie gry, ale dopiero po opuszczeniu pola przez zmienianego gracza. Obaj zawodnicy muszą znajdować się przy właściwej strefie zmian. Naruszenie tej procedury może skutkować sankcją.
Bramkarz także może zostać zmieniony przez zawodnika z pola. Drużyna może wielokrotnie korzystać z tego rozwiązania, o ile zachowuje wymaganą liczbę zawodników na boisku.
Bramkarz ma najwyżej cztery sekundy na wznowienie gry w sytuacjach przewidzianych przepisami, a po otrzymaniu piłki na własnej połowie musi ją przekazać zgodnie z ograniczeniami dotyczącymi ponownego zagrania. Za przekroczenie limitu sędzia może przyznać przeciwnikom rzut wolny pośredni.
W organizacji meczu uczestniczą:
- Dwaj sędziowie prowadzący – kontrolują przebieg gry i podejmują decyzje boiskowe.
- Trzeci sędzia – prowadzi dokumentację, zapisuje między innymi kartki, gole i wykluczenia.
- Sędzia czasowy – zatrzymuje i uruchamia zegar oraz kontroluje czas aktywny.
- Sędzia rezerwowy – może wspierać obsadę, jeśli przewidują to przepisy zawodów.
Faule, kartki i przedłużony rzut karny
Futsal wykorzystuje system fauli akumulowanych. Do tej kategorii zalicza się przewinienia karane bezpośrednim rzutem wolnym lub rzutem karnym. Licznik jest prowadzony osobno dla każdej drużyny w każdej połowie.
Po piątym faulu drużyna nadal może bronić się przy standardowym rzucie wolnym, zgodnie z miejscem przewinienia i ustawieniem muru wymaganym przez przepisy. Od szóstego faulu w jednej połowie przeciwnik otrzymuje przedłużony rzut karny, najczęściej wykonywany z odległości 10 metrów. Przy takim strzale między piłką a bramką nie ustawia się muru, a akcję broni wyłącznie bramkarz.
Najważniejsze sankcje obejmują:
- Upomnienie lub żółtą kartkę za przewinienie dyscyplinarne albo niesportowe zachowanie.
- Czerwoną kartkę za poważne przewinienie, agresję lub drugie napomnienie.
- Osłabienie drużyny po wykluczeniu zawodnika.
- Przyznanie rzutu wolnego lub karnego za przewinienie techniczne albo kontaktowe.
Po czerwonej kartce wykluczony zawodnik nie wraca do gry ani na ławkę. Drużyna gra w osłabieniu przez dwie minuty, po czym może wprowadzić rezerwowego. Jeżeli osłabiona drużyna straci gola, uzupełnienie składu może nastąpić wcześniej, ale dokładny sposób zależy od liczby zawodników obu zespołów w chwili zdobycia bramki. Zgody na wprowadzenie zawodnika udziela sędzia.
Piłka jest poza grą, gdy całym obwodem przekroczy linię boczną lub bramkową, a także gdy dotknie sufitu. Gol zostaje uznany po całkowitym przekroczeniu linii bramkowej przez piłkę.
Gdzie sprawdzać aktualne przepisy futsalu?
Najbardziej wiążącym źródłem są aktualne Futsal Laws of the Game FIFA oraz dokumenty publikowane przez PZPN. Przy rozgrywkach w Polsce trzeba sprawdzić także regulamin konkretnego turnieju lub ligi, ponieważ może on określać organizacyjne szczegóły zawodów.
Najważniejsze dla początkującego widza są trzy zasady: czas meczu jest aktywny, zmiany są nielimitowane, a od szóstego akumulowanego faulu w połowie może zostać przyznany rzut z 10 metrów.