Strona główna
Kondycja
Trening siłowy dla piłkarzy – jak poprawić szybkość i wytrzymałość?

Trening siłowy dla piłkarzy – jak poprawić szybkość i wytrzymałość?

Piłkarz ćwiczący na siłowni

Trening siłowy dla piłkarzy nie powinien prowadzić do „ociężałości”. Jego celem jest rozwój siły względnej i mocy, czyli zdolności do wygenerowania dużej siły przy zachowaniu masy ciała. Zgodnie z zasadą F=ma, większa siła przy tej samej masie oznacza lepsze przyspieszenie, wyskok i zmianę kierunku.

Czy siłownia naprawdę spowalnia piłkarza?

Przekonanie o spowolnieniu po treningu siłowym wynika głównie z utożsamiania przygotowania motorycznego z kulturystyką. Program nastawiony na zwiększanie objętości mięśni ma inne założenia niż trening zawodnika, który musi sprintować, hamować, skakać i wielokrotnie zmieniać kierunek.

W piłce nożnej liczy się przede wszystkim to, ile siły zawodnik potrafi wykorzystać w krótkim czasie i w relacji do własnej masy. Wzór a=F/m pokazuje, że przyspieszenie rośnie, gdy zawodnik zwiększa generowaną siłę bez niepotrzebnego zwiększania masy. Dlatego ćwiczenia powinny wspierać siłę funkcjonalną, moc i stabilność, a nie powodować zmęczenie typowe dla treningu kulturystycznego.

Dlaczego siła poprawia szybkość na boisku?

Piłka nożna jest sportem krótkich, powtarzanych akcji. Sprint często trwa kilka sekund i obejmuje dystans od około 10 do 20 metrów. Zawodnik rzadko osiąga prędkość maksymalną, ponieważ wcześniej musi zahamować, zmienić kierunek, wejść w pojedynek albo zareagować na ruch przeciwnika. Z tego powodu dla większości piłkarzy ważniejsze od samej prędkości maksymalnej jest pierwsze kilka kroków.

Siła względna oznacza stosunek siły maksymalnej do masy ciała. Piłkarz ważący 75 kg i wykonujący przysiad z ciężarem 150 kg ma w tym uproszczonym przykładzie wynik równy 2,0. Nie jest to samodzielny wyznacznik szybkości, ale pomaga ocenić, czy zawodnik potrafi skutecznie wykorzystać własne ciało.

Badanie Wisløffa i współpracowników z 2004 roku, przeprowadzone na 17 piłkarzach reprezentacji, wykazało silną zależność między siłą w półprzysiadzie, wynikiem sprintu i wysokością wyskoku. Z kolei w badaniu Stylesa, Matthewsa i Comforta z 2016 roku sześciotygodniowy trening siłowy profesjonalnych piłkarzy wiązał się z poprawą siły w przysiadzie oraz czasu sprintu. Wyniki dotyczyły szczególnie krótkiego odcinka 5 metrów, czyli fazy, w której liczy się zdolność do szybkiego wygenerowania siły.

Rozwój siły przekłada się na boisko przede wszystkim w kilku obszarach:

  • Przyspieszenie – silniejsze nogi pozwalają szybciej uzyskać prędkość po starcie.
  • Hamowanie – zawodnik sprawniej kontroluje ciało przed zmianą kierunku.
  • Zmiana kierunku – większa zdolność do ponownego rozpędzenia się po zatrzymaniu poprawia zwrotność.
  • Wyskok i pojedynek – moc nóg ułatwia oderwanie się od podłoża i utrzymanie pozycji.

Jak różni się trening poza sezonem i w jego trakcie?

Największy błąd polega na prowadzeniu takiego samego treningu przez cały rok. W okresie przygotowawczym zawodnik ma więcej czasu na rozwój bazy siłowej. W sezonie priorytetem stają się świeżość, jakość ruchu i utrzymanie wypracowanych parametrów.

Parametr Okres przygotowawczy Okres startowy
Częstotliwość Najczęściej 2–3 sesje tygodniowo Zwykle 1 sesja, czasem 2 przy korzystnym kalendarzu
Cel Budowanie bazy siłowej i mocy Utrzymanie siły bez narastania zmęczenia
Objętość Wyższa, stopniowo zwiększana Obniżona, często około 4–6 serii głównych na sesję
Intensywność Stopniowo rozwijana, zależnie od fazy planu Może pozostać umiarkowanie wysoka, ale z mniejszą liczbą powtórzeń

W sezonie jedna dobrze zaplanowana sesja tygodniowo może wystarczyć do utrzymania siły i szybkości. Nie oznacza to jednak, że każdy zawodnik powinien trenować identycznie. Znaczenie mają liczba meczów, pozycja, wiek, historia urazów, obciążenia boiskowe i sen.

W praktyce lepiej wykonać krótki trening z wysoką jakością ruchu niż rozbudowaną sesję, po której zawodnik przez kilka dni czuje ciężkość nóg. Podstawą mogą pozostać przysiad lub jego wariant, split squat, martwy ciąg rumuński, hip thrust oraz ćwiczenia skocznościowe. Dobór zależy od poziomu technicznego i aktualnej tolerancji obciążenia.

Nordic Hamstring Exercise jako element prewencji

Trening siłowy pełni także funkcję ochronną. Zawodnik, który regularnie trenuje i pozostaje dostępny do gry, ma większą wartość dla zespołu niż zawodnik dysponujący wysokimi parametrami, ale często wypadający z powodu urazów. Szczególnej uwagi wymagają mięśnie tylnej części uda, mocno obciążane podczas sprintu.

Nordic Hamstring Exercise, nazywane też Nordic Curl, wzmacnia mięśnie dwugłowe uda w fazie ekscentrycznej, czyli wtedy, gdy mięsień wydłuża się pod obciążeniem. Ta zdolność ma znaczenie podczas hamowania ruchu kończyny po fazie wymachu w sprincie. Programy zawierające NHE wiązano w badaniach ze zmniejszeniem ryzyka urazów ścięgna podkolanowego, ale skala efektu zależy od regularności, techniki i całego programu przygotowania.

Typowy zakres obejmuje 2–3 serie po 4–8 powtórzeń, 1–3 razy w tygodniu. Początkujący powinien zacząć od mniejszej liczby powtórzeń, ponieważ ćwiczenie często powoduje opóźnioną bolesność mięśni. Można je umieścić po rozgrzewce albo w głównej sesji siłowej.

Ostrzeżenie: nie planuj treningu nóg o wysokiej objętości bezpośrednio przed meczem. Zmęczenie mięśni, bolesność i ograniczona zdolność do szybkiego generowania siły mogą obniżyć dynamikę oraz jakość decyzji ruchowych. Przy ciężkiej sesji nóg zachowaj co najmniej 48 godzin przed spotkaniem, a w przypadku napiętego kalendarza zmniejsz objętość zamiast dokładać kolejne serie.

Przykładowy mikrocykl przy meczu w sobotę

Poniższy układ jest punktem wyjścia dla zawodnika w sezonie. Trener powinien korygować go na podstawie samopoczucia, minut rozegranych w meczu i kolejnych spotkań.

  1. Niedziela – regeneracja po meczu. Przy wysokim zmęczeniu wybierz odpoczynek, spokojny ruch i pracę nad zakresem ruchu zamiast treningu siłowego.
  2. Poniedziałek – trening techniczno-taktyczny o kontrolowanej intensywności. Można dodać lekką pracę stabilizacyjną i ćwiczenia górnej części ciała.
  3. Wtorek – główna sesja siłowa. Wykonaj 3–4 ćwiczenia złożone, zwykle po 3–4 serie i 4–6 powtórzeń, pozostawiając zapas techniczny. W tej sesji można umieścić także NHE, jeśli zawodnik dobrze je toleruje.
  4. Środa – trening boiskowy, technika i taktyka. Nie dokładaj dużej objętości siłowej, jeśli utrzymuje się zmęczenie nóg.
  5. Czwartek – lżejsza jednostka oraz krótka aktywacja nerwowo-mięśniowa, na przykład kilka jakościowych skoków lub rzutów piłką lekarską.
  6. Piątek – pobudzenie przedmeczowe. Obciążenie powinno być małe, a ruchy szybkie i dobrze znane. Nie jest to dzień na sprawdzanie nowych ćwiczeń.
  7. Sobota – mecz. Po spotkaniu oceń liczbę minut, poziom zmęczenia i ewentualne dolegliwości, zanim zaplanujesz kolejną sesję.

W przypadku dwóch meczów w tygodniu trening siłowy może wymagać skrócenia do kilku głównych serii albo czasowego ograniczenia do ćwiczeń prewencyjnych. Młodzi zawodnicy i osoby wracające po kontuzji powinni pracować pod nadzorem trenera przygotowania motorycznego lub fizjoterapeuty. Ból stawu, pogarszająca się technika albo brak regeneracji są sygnałem do zmiany obciążenia, a nie do jego zwiększania.

Dobrze zaprogramowany trening siłowy nie konkuruje z piłką nożną. Ma poprawiać to, czego zawodnik potrzebuje na boisku: pierwsze kroki, hamowanie, zmianę kierunku, wyskok i odporność na obciążenia. Poza sezonem budujesz bazę, w sezonie przede wszystkim ją utrzymujesz, a ćwiczenia takie jak Nordic Hamstring Exercise pomagają chronić ciągłość treningu i gry.


Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej oceny trenera przygotowania motorycznego, fizjoterapeuty ani lekarza. W przypadku bólu lub przebytej kontuzji plan treningowy należy skonsultować ze specjalistą.

Redakcja sportdziennik.pl

Sportdziennik.pl to portal o piłce nożnej dla kibiców, zawodników amatorów, trenerów i rodziców dzieci, które trenują w klubach. Co kolejkę piszemy o Ekstraklasie i 1 lidze: zapowiedzi, gdzie oglądać mecze, wyniki i najważniejsze rozstrzygnięcia. Na stałe tłumaczymy zasady gry i pracę sędziów, piszemy o treningu i taktyce, zdrowiu i regeneracji piłkarza, sprzęcie, historii klubów i wielkich turniejów oraz o tym, jak kibicować na stadionie i przed telewizorem.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?