1. liga piłkarska w Polsce działa na podstawie uchwał PZPN oraz regulaminu rozgrywek obowiązującego w danym sezonie. Zespół otrzymuje 3 punkty za zwycięstwo, 1 za remis i 0 za porażkę. Przy równej liczbie punktów o miejscu w tabeli decydują przede wszystkim wyniki meczów bezpośrednich, a awans do Ekstraklasy zależy także od spełnienia wymogów licencyjnych.
Jak ustala się kolejność w tabeli?
Podstawą klasyfikacji jest liczba zdobytych punktów. W rozgrywkach ligowych stosuje się system 3–1–0:
- Zwycięstwo – 3 punkty.
- Remis – 1 punkt.
- Porażka – 0 punktów.
Jeżeli dwie drużyny mają tyle samo punktów, o kolejności decyduje następująca hierarchia:
- Liczba punktów zdobytych w meczach bezpośrednich.
- Różnica bramek w meczach bezpośrednich.
- Ogólna różnica bramek w sezonie.
- Liczba zdobytych bramek w całym sezonie.
- Liczba zwycięstw w sezonie.
- Liczba zwycięstw na wyjeździe.
Przy równej liczbie punktów większej liczby zespołów najpierw tworzy się osobną klasyfikację obejmującą zainteresowane drużyny. Bierze się w niej pod uwagę ich mecze bezpośrednie. Niektóre kryteria mogą zostać zastosowane dopiero wtedy, gdy rozegrano wszystkie zaplanowane spotkania między tymi zespołami.
| Lp. | Kryterium rozstrzygające | Jak jest stosowane? |
|---|---|---|
| 1 | Punkty w meczach bezpośrednich | Porównuje się dorobek zainteresowanych drużyn w spotkaniach między nimi. |
| 2 | Różnica bramek w meczach bezpośrednich | Wyżej klasyfikowany jest zespół z korzystniejszym bilansem bramek w tych spotkaniach. |
| 3 | Ogólna różnica bramek | Uwzględnia się wszystkie mecze rozegrane w sezonie. |
| 4 | Liczba zdobytych bramek | Wyżej znajduje się drużyna, która strzeliła więcej goli w całych rozgrywkach. |
| 5 | Liczba zwycięstw | Liczy się łączna liczba wygranych spotkań. |
| 6 | Zwycięstwa na wyjeździe | Ostatnim z wymienionych kryteriów jest liczba wygranych meczów wyjazdowych. |
Jak wygląda awans do Ekstraklasy?
Szczegółowy system awansu wynika z regulaminu konkretnego sezonu. W formule stosowanej w ostatnich sezonach dwa najwyżej sklasyfikowane zespoły uzyskują awans bezpośredni, a drużyny z miejsc 3–6 uczestniczą w barażach o jedno dodatkowe miejsce w Ekstraklasie.
W praktyce ścieżka awansu obejmuje następujące zasady:
- Drużyny z miejsc 1–2 awansują bezpośrednio do Ekstraklasy, o ile spełniają wymagania regulaminowe i licencyjne.
- Zespoły z miejsc 3–6 mogą rywalizować w barażach o dodatkowy awans.
- Baraże są rozgrywane według formatu określonego w regulaminie danego sezonu.
- Do baraży mogą zostać dopuszczone wyłącznie kluby posiadające licencję uprawniającą do gry w Ekstraklasie.
Licencja jest warunkiem koniecznym, a nie formalnością możliwą do uzupełnienia po zakończeniu rywalizacji. Brak wymaganej licencji może pozbawić klub prawa do udziału w barażach lub awansu. Szczegółowe przepisy nie zakładają automatycznego przesuwania prawa do barażu na kolejną drużynę z niższego miejsca, dlatego rozstrzygające znaczenie ma aktualny regulamin licencyjny i regulamin rozgrywek.
Podobnie określana jest liczba spadkowiczów do 2. ligi. Zależy ona od regulaminu danego sezonu oraz ewentualnych zmian związanych z liczbą drużyn uczestniczących w rozgrywkach. Zwykle zespoły z końcowych miejsc spadają bezpośrednio, a dodatkowe drużyny mogą zostać objęte barażami, jeżeli przewidują je przepisy.
Co dzieje się, gdy sezon nie może zostać dokończony?
Uchwały PZPN przewidują również sytuację siły wyższej, która uniemożliwia rozegranie wszystkich kolejek. Jeżeli do przerwania rozgrywek dojdzie po rozegraniu co najmniej 50% zaplanowanych kolejek, tabelą końcową może zostać tabela po ostatniej rozegranej kolejce. Zaległe mecze, których nie udało się rozegrać, traktuje się wtedy jako nierozegrane i nie przyznaje się za nie punktów.
Jeżeli sezon zostanie przerwany przed rozegraniem połowy zaplanowanych kolejek, dotychczasowe wyniki mogą zostać anulowane, a końcowa kolejność drużyn nie zostanie ustalona. W takich przypadkach klubom nie przysługują wobec PZPN roszczenia dotyczące wydatków poniesionych w związku z udziałem w zakończonych lub anulowanych rozgrywkach.
Szczegółowe zasady awansów, spadków, baraży i licencji mogą zmieniać się między sezonami. Przy ocenie konkretnej sytuacji należy sprawdzić aktualny regulamin rozgrywek 1. ligi oraz właściwe uchwały PZPN.