Strona główna
Stadiony
Stadion Górnika Zabrze – historia, ciekawostki, modernizacja

Stadion Górnika Zabrze – historia, ciekawostki, modernizacja

Trybuny i boisko stadionu piłkarskiego

Stadion przy ul. Roosevelta 81 w Zabrzu przeszedł drogę od reprezentacyjnego obiektu Hindenburga, znanego jako Adolf Hitler Kampfbahn, do nowoczesnej Areny Zabrze. Jego historia jest związana z przemianami miasta, sukcesami Górnika Zabrze, rekordową frekwencją i wieloletnią przebudową, która zmieniła dawny stadion lekkoatletyczny w typowo piłkarską arenę.

Cecha Dane
Lokalizacja ul. Roosevelta 81, 41-800 Zabrze
Obecna pojemność 28 236 miejsc
Historyczne nazwy Adolf Hitler Kampfbahn, Stadion Miejski, Stadion im. Ernesta Pohla
Inauguracja pierwotnego obiektu 2 września 1934 roku
Projektanci pierwszego stadionu Gustav Allinger i Moritz Wolf
Główny użytkownik Górnik Zabrze

Geneza stadionu w Hindenburgu

Historia stadionu rozpoczęła się w okresie międzywojennym, gdy Zabrze należało do Niemiec i nosiło nazwę Hindenburg. Miasto rozwijało się dzięki przemysłowi wydobywczemu, a popularność piłki nożnej rosła wraz z sukcesami miejscowych klubów, przede wszystkim SC Preußen. Potrzebny był duży obiekt miejski, który mógłby służyć nie tylko sportowcom, lecz także podczas festynów i zgromadzeń.

Teren wybrano na południowy zachód od centrum, w pobliżu dawnej kopalni piasku, cegielni oraz fabryki lin i drutu Deichsel AG. W tym miejscu działało już kąpielisko „Friesen”. Projekt z 1928 roku przygotowali Gustav Allinger, miejski dyrektor zieleni, oraz Moritz Wolf, miejski architekt. Plan obejmował nie tylko stadion, ale cały kompleks sportowy z boiskami treningowymi, kortami tenisowymi, przestrzenią festynową i modernizowanym kąpieliskiem.

Budowę oficjalnie rozpoczęto w 1933 roku. Otwarcie planowane początkowo na wiosnę, a następnie na sierpień 1934 roku, przesunięto na 2 września. Powodem była między innymi śmierć Paula von Hindenburga. Uroczystość odbyła się w realiach nazistowskich Niemiec. Stadion otrzymał nazwę Adolf Hitler Kampfbahn, a podczas inauguracji wykorzystano symbole i oprawę propagandową charakterystyczną dla tamtego systemu.

Pierwsze poważne zawody rozegrano 24 marca 1935 roku. Naprzeciw siebie stanęły reprezentacje polskiej i niemieckiej części Górnego Śląska. Mecz zakończył się remisem 3:3, a wszystkie gole dla polskiej drużyny zdobył Ernest Wilimowski. Pierwotny obiekt mieścił około 20 tysięcy widzów, miał bieżnię lekkoatletyczną, ziemne nasypy z ośmioma rzędami miejsc oraz krytą trybunę główną, ukończoną jesienią 1935 roku.

Od Stadionu Miejskiego do twierdzy Górnika

Po II wojnie światowej Zabrze znalazło się w granicach Polski, a stadion stracił przedwojenną nazwę i stał się Stadionem Miejskim. Obiekt wymagał uporządkowania. Zasypano leje po bombach, usunięto nazistowskie symbole, a przez pewien czas na jego terenie znajdowały się radzieckie działa przeciwlotnicze.

Górnik Zabrze powstał 14 grudnia 1948 roku z połączenia czterech lokalnych drużyn. Klub od początku korzystał ze stadionu przy dzisiejszej ulicy Roosevelta. Po awansie do I ligi w 1955 roku rozpoczął się okres szybkiego wzrostu znaczenia zarówno zespołu, jak i obiektu. Władze oraz przemysł wydobywczy wspierały Górnika jako czołowy klub Górnego Śląska.

Największe tłumy przyciągały mecze mistrzowskie. 22 września 1957 roku spotkanie Górnika z Gwardią Warszawa obejrzało około 50 tysięcy widzów. To rekord frekwencji stadionu. W drugiej połowie lat 50. zwiększono liczbę rzędów na nasypach z ośmiu do piętnastu, a pojemność określano wówczas na około 35 tysięcy miejsc. W 1965 roku podwyższono nasypy, osiągając pojemność szacowaną na około 40 tysięcy widzów.

Stadion był tłem dla złotej ery Górnika. W latach 1957–1972 klub zdobył dziesięć mistrzostw Polski i przez 16 sezonów nie schodził z ligowego podium. W 1970 roku dotarł do finału Pucharu Zdobywców Pucharów, co pozostaje największym osiągnięciem polskiego klubu w europejskich pucharach. W zespole grali między innymi Ernest Pohl, Włodzimierz Lubański, Zygfryd Szołtysik, Stanisław Oślizło, Jerzy Gorgoń i Hubert Kostka.

Ważne kamienie milowe związane z Górnikiem i stadionem obejmują:

  • 1948 – powstanie Górnika Zabrze po połączeniu czterech miejscowych klubów.
  • 1955 – pierwszy awans zabrzan do I ligi.
  • 1957 – pierwsze mistrzostwo Polski oraz rekord frekwencji wynoszący około 50 tysięcy widzów.
  • 1957–1972 – dziesięć tytułów mistrzowskich i stała obecność na ligowym podium.
  • 1970 – finał Pucharu Zdobywców Pucharów.
  • 1985–1988 – cztery kolejne mistrzostwa Polski.
  • 2005 – nadanie stadionowi imienia Ernesta Pohla.

W czasach największej popularności Górnika kibice szukali każdego miejsca, z którego można było zobaczyć spotkanie. Jedna z powtarzanych anegdot mówi o wspinaniu się na pobliskie topole. Najważniejsze mecze bywały jednak przenoszone na większy Stadion Śląski.

Reprezentacja Polski przy Roosevelta

Stadion Górnika nie gościł reprezentacji Polski w okresie największych sukcesów zabrzan. Pierwszy mecz kadry rozegrano tutaj dopiero w 1984 roku. Łącznie biało-czerwoni wystąpili na dawnym obiekcie siedem razy, najczęściej w spotkaniach eliminacyjnych.

Data Przeciwnik Wynik Ranga meczu
17 października 1984 Grecja 3:1 Eliminacje MŚ 1986
14 października 1987 Holandia 0:2 Eliminacje ME 1988
16 listopada 1994 Francja 0:0 Eliminacje ME 1996
25 kwietnia 1995 Izrael 4:3 Eliminacje ME 1996
7 czerwca 1995 Słowacja 5:0 Eliminacje ME 1996
6 września 1995 Rumunia 0:0 Eliminacje ME 1996
4 września 1996 Niemcy 0:2 Mecz towarzyski

Szczególne znaczenie miał mecz Polska–Niemcy z 4 września 1996 roku. Było to pierwsze spotkanie obu reprezentacji po zjednoczeniu Niemiec. Goście przyjechali jako aktualni mistrzowie Europy, a w ich składzie znaleźli się między innymi Oliver Kahn, Jürgen Klinsmann i Oliver Bierhoff. Niemcy wygrali 2:0. Mecz zapisał się w pamięci także z powodu napiętej atmosfery i incydentów na trybunach.

Zegar, maszty i inne techniczne ślady przeszłości

Dawny stadion długo zachowywał rozwiązania pochodzące z różnych epok. Zanim pojawiły się elektroniczne urządzenia, wynik prezentowano na tablicy z wymienianymi ręcznie cyframi, a wskazówki zegara przesuwano manualnie.

Najbardziej charakterystyczne elementy techniczne obiektu to:

  • Maszty z 1967 roku – cztery stalowe konstrukcje miały 42,8 metra wysokości, a początkowe natężenie oświetlenia wynosiło 1600 luksów.
  • Spadek sprawności oświetlenia – pod koniec XX wieku zużyte żarówki ograniczyły natężenie światła do około 600 luksów.
  • Naprawy masztów w 2001 roku – konstrukcje wymagały zabezpieczenia, ponieważ ich stan techniczny budził poważne obawy.
  • Elektroniczny zegar – urządzenie zamontowane w latach 60. spłonęło w 1989 roku podczas pożaru wywołanego pracami spawalniczymi.
  • Tablica z napisem „GOOOL” – uruchomiona w 1988 roku, działała z przerwami przez około dekadę.

Stare maszty zdemontowano w grudniu 2011 roku, po rozpoczęciu przebudowy. Na czas prac zamontowano tymczasowe konstrukcje wewnątrz trybun. Usunięto je pod koniec 2014 roku.

Zmiany nazw i patronów stadionu

Nazewnictwo obiektu odzwierciedlało polityczne i społeczne przemiany Zabrza. Chronologia wyglądała następująco:

  1. Adolf Hitler Kampfbahn – nazwa nadana podczas inauguracji w 1934 roku, obowiązująca do końca II wojny światowej.
  2. Stadion Miejski – powojenna nazwa używana po przejęciu obiektu przez polską administrację.
  3. Stadion im. Ernesta Pohla – patrona nadano oficjalnie w 2005 roku, po uchwale Rady Miasta z 2004 roku.
  4. Arena Zabrze – nazwa związana z nowym stadionem powstającym w ramach przebudowy rozpoczętej w 2011 roku.

Ernest Pohl był jednym z najwybitniejszych piłkarzy w historii Górnika. Zdobył dziesięć tytułów mistrza Polski, a z 186 golami pozostaje rekordzistą klasyfikacji strzelców Ekstraklasy. Nadanie stadionowi jego imienia podkreślało związek obiektu z klubową tradycją.

Od starego stadionu do Areny Zabrze

Pomysł zastąpienia wysłużonego stadionu nowoczesną areną piłkarską pojawiał się już na początku XXI wieku. W 2007 roku powołano miejską spółkę Stadion w Zabrzu, a rok później wybrano koncepcję przygotowaną przez zespół „Architektura” z Krakowa, kierowany przez Andrzeja Wiszowatego i Macieja Wójtowicza. Projekt zakładał budowę ponad 30-tysięcznego obiektu, etapami, przy zachowaniu możliwości rozgrywania meczów.

Przebudowa okazała się długim i trudnym procesem:

  1. 2011 – podpisano umowę na pierwszy etap, obejmujący trzy nowe trybuny. Prace rozpoczęły się we wrześniu, a Górnik przez pewien czas nadal grał na stadionie, korzystając wyłącznie z ograniczonej trybuny głównej.
  2. 2013–2014 – główny wykonawca, Polimex-Mostostal, nie dotrzymał kolejnych terminów i został odsunięty od zadania. Dalsze roboty podzielono na mniejsze przetargi.
  3. 2015–2016 – stopniowo udostępniano nowe miejsca. Trzy trybuny otwarto w pełni 21 lutego 2016 roku podczas Wielkich Derbów Śląska. Pojemność wynosiła wtedy około 24,5 tysiąca miejsc.
  4. 2023 – rozebrano ostatni fragment dawnego stadionu, czyli starą trybunę główną. W czerwcu rozpoczęła się budowa jej następcy.
  5. 2025 – częściowo udostępniono czwartą trybunę. Nie wszystkie wnętrza i strefy VIP były wówczas ukończone.

W efekcie powstała Arena Zabrze z dwiema kondygnacjami zadaszonych trybun, podgrzewaną murawą o wymiarach 105 × 68 metrów i pojemnością 28 236 miejsc. Nowy obiekt różni się od pierwowzoru nie tylko wyglądem. Dawny stadion był kompleksem wielofunkcyjnym z bieżnią i ziemnymi nasypami, natomiast Arena została zaprojektowana jako nowoczesny stadion piłkarski.

Stadion jako część tożsamości Zabrza

Historia stadionu Górnika Zabrze nie jest wyłącznie kroniką budowy i remontów. To zapis przemian miasta, regionu i klubu, który stał się jednym z symboli Górnego Śląska. Kolejne nazwy – od Adolf Hitler Kampfbahn, przez Stadion Miejski i Stadion im. Ernesta Pohla, po Arenę Zabrze – pokazują, jak zmieniało się otoczenie obiektu.

Dawny stadion zniknął niemal całkowicie, ale jego znaczenie pozostało. Na Roosevelta nadal spotykają się historia Górnika, pamięć o Erneście Pohlu i współczesne ambicje Zabrza. Arena jest więc nowym budynkiem, lecz funkcjonuje w miejscu obciążonym i wzbogaconym przez ponad dziewięć dekad sportowych wydarzeń.

Redakcja sportdziennik.pl

Sportdziennik.pl to portal o piłce nożnej dla kibiców, zawodników amatorów, trenerów i rodziców dzieci, które trenują w klubach. Co kolejkę piszemy o Ekstraklasie i 1 lidze: zapowiedzi, gdzie oglądać mecze, wyniki i najważniejsze rozstrzygnięcia. Na stałe tłumaczymy zasady gry i pracę sędziów, piszemy o treningu i taktyce, zdrowiu i regeneracji piłkarza, sprzęcie, historii klubów i wielkich turniejów oraz o tym, jak kibicować na stadionie i przed telewizorem.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?