Polska reprezentacja przez dziesięciolecia bezskutecznie próbowała awansować do finałów mistrzostw Europy. Przełom nastąpił w 2008 roku. Od tego czasu biało-czerwoni regularnie pojawiają się na Euro, a ich najlepszym wynikiem pozostaje ćwierćfinał osiągnięty w 2016 roku.
Lata 1960–2004 – długa droga do debiutu
Historia występów Polski na Euro zaczęła się znacznie później niż dzieje sukcesów reprezentacji na mistrzostwach świata. W latach 70. kadra Kazimierza Górskiego zdobyła olimpijskie złoto w Monachium i zajęła trzecie miejsce na mundialu w 1974 roku. Mimo tego poziomu sportowego nie zdołała przebić się do finałów mistrzostw Europy.
Polska regularnie brała udział w eliminacjach, lecz odpadała przed turniejem finałowym. Nie udało się awansować między innymi na Euro 1992, 1996 i 2000. Także początek XXI wieku nie przyniósł przełomu. W efekcie aż do 2004 roku reprezentacja nie miała na koncie ani jednego występu w finałach europejskiego czempionatu.
Ten okres dobrze pokazuje, że sukcesy na mundialach nie przekładały się automatycznie na wyniki w eliminacjach Euro. Dopiero kampania kwalifikacyjna do turnieju w 2008 roku zakończyła wieloletnie oczekiwanie.
Najważniejsze fakty dotyczące drogi Polski do pierwszego awansu przedstawiają się następująco:
- Polska uczestniczyła w kolejnych cyklach eliminacyjnych, ale nie awansowała do finałów w latach 1960–2004.
- Sukcesy reprezentacji Kazimierza Górskiego przypadły głównie na igrzyska olimpijskie i mistrzostwa świata.
- W latach 90. nie udało się zakwalifikować na Euro 1992, Euro 1996 ani Euro 2000.
- Awans na Euro 2008 był pierwszym w historii reprezentacji Polski.
Występy Polski na kolejnych turniejach
Euro 2008 – debiut i lekcja poziomu europejskiego
Polska po raz pierwszy wystąpiła w finałach mistrzostw Europy w 2008 roku. Turniej organizowały Austria i Szwajcaria, a biało-czerwonych prowadził Leo Beenhakker. W grupie B rywalami były Niemcy, Austria i Chorwacja.
Debiut zakończył się porażką z Niemcami 0:2. W drugim spotkaniu Polska zremisowała z Austrią 1:1, a turniej zamknęła przegraną 0:1 z Chorwacją. Jeden zdobyty punkt oznaczał ostatnie miejsce w grupie. Wynik sportowy był rozczarowaniem, lecz sam awans miał duże znaczenie. Reprezentacja po raz pierwszy mogła skonfrontować się z europejską czołówką w turnieju finałowym.
Euro 2012 – gospodarz bez awansu
Cztery lata później Polska współorganizowała mistrzostwa Europy z Ukrainą. Był to pierwszy turniej tej rangi rozgrywany w Polsce, a przygotowania przyspieszyły rozwój stadionów, dróg i infrastruktury komunikacyjnej. Za wynik sportowy odpowiadał selekcjoner Franciszek Smuda.
Polska trafiła do grupy A razem z Grecją, Rosją i Czechami. Mecze z Grecją oraz Rosją zakończyły się remisami 1:1. Przed ostatnim spotkaniem biało-czerwoni wciąż mieli szansę na awans, ale przegrali z Czechami 0:1. Zajęli ostatnie miejsce w grupie, podobnie jak podczas debiutu.
Euro 2012 przyniosło więc kontrast między sukcesem organizacyjnym a niedosytem sportowym. Rola gospodarza zwiększyła oczekiwania, ale nie ułatwiła wyjścia z grupy.
Euro 2016 – historyczny ćwierćfinał
Najlepszy występ Polski w historii mistrzostw Europy przypadł na Euro 2016 we Francji. Drużynę prowadził Adam Nawałka, a kadra po raz pierwszy w historii przeszła fazę grupową. Polska pokonała Irlandię Północną 1:0, zremisowała z Niemcami 0:0 i wygrała z Ukrainą 1:0.
W 1/8 finału biało-czerwoni zremisowali ze Szwajcarią 1:1, a następnie wygrali serię rzutów karnych 5:4. W ćwierćfinale rywalem była Portugalia. Po remisie 1:1 o awansie ponownie decydowały rzuty karne, tym razem przegrane przez Polskę 3:5.
Ćwierćfinał pozostaje sportowym szczytem polskich występów na Euro. Drużyna była stabilna w defensywie, dobrze radziła sobie z presją i potrafiła rywalizować z zespołami należącymi do europejskiej czołówki.
Euro 2020 – szybkie pożegnanie po zmianie trenera
Euro 2020 rozegrano w 2021 roku po przełożeniu turnieju z powodu pandemii. Przed rozpoczęciem zawodów doszło do zmiany selekcjonera. Paulo Sousa przejął zespół, który trafił do grupy E z Hiszpanią, Szwecją i Słowacją.
Polska rozpoczęła turniej od porażki ze Słowacją 1:2. Późniejszy remis z Hiszpanią 1:1 pozostawiał szanse na awans, lecz w decydującym meczu biało-czerwoni przegrali ze Szwecją 2:3. Dwie bramki zdobył Robert Lewandowski, jednak nie wystarczyło to do zajęcia miejsca premiowanego awansem. Polska zakończyła rywalizację na ostatniej pozycji w grupie.
Euro 2024 – trudna grupa i brak awansu
Na Euro 2024 Polska znalazła się w grupie D z Holandią, Austrią i Francją. Selekcjonerem był Michał Probierz. Zespół przegrał z Holandią i Austrią, a w ostatnim spotkaniu zremisował z Francją 1:1. Ten punkt nie mógł już zmienić sytuacji w tabeli.
Polska zajęła ostatnie miejsce w grupie i po raz kolejny zakończyła turniej na pierwszej fazie. Euro 2024 pokazało różnicę między kadrą walczącą o wyjście z grupy a zespołami, które regularnie rywalizują o awans do fazy pucharowej.
Wyniki Polski na Euro w liczbach
Polska wystąpiła dotąd w pięciu kolejnych turniejach finałowych, od 2008 do 2024 roku. Tabela pokazuje zarówno osiągnięty etap, jak i najważniejszy wynik sportowy danej edycji:
| Turniej | Etap | Wynik |
|---|---|---|
| Euro 2008 | Faza grupowa | 1 punkt, ostatnie miejsce w grupie B |
| Euro 2012 | Faza grupowa | 2 punkty, ostatnie miejsce w grupie A |
| Euro 2016 | Ćwierćfinał | Awans po zwycięstwie nad Szwajcarią, porażka z Portugalią w karnych |
| Euro 2020 | Faza grupowa | 1 punkt, ostatnie miejsce w grupie E |
| Euro 2024 | Faza grupowa | 1 punkt, ostatnie miejsce w grupie D |
Najbardziej widoczny kontrast pojawia się między Euro 2016 a pozostałymi turniejami. We Francji Polska wygrała dwa mecze grupowe, zachowała czyste konto w spotkaniu z Niemcami i przeszła przez 1/8 finału. W czterech innych edycjach nie zdołała awansować z grupy.
Najlepsi strzelcy Polski na Euro
W klasyfikacji strzelców polskiej reprezentacji na mistrzostwach Europy prowadzi Robert Lewandowski. Napastnik zdobywał bramki na kilku turniejach, a jego dorobek wyraźnie przewyższa wynik pozostałych polskich zawodników:
| Piłkarz | Liczba goli |
|---|---|
| Robert Lewandowski | 6 |
| Jakub Błaszczykowski | 3 |
| Arkadiusz Milik | 1 |
| Karol Linetty | 1 |
| Roger Guerreiro | 1 |
| Adam Buksa | 1 |
| Krzysztof Piątek | 1 |
Lewandowski zdobył dwie bramki podczas Euro 2020 ze Szwecją, a wcześniej trafiał także na Euro 2012, 2016 i 2024. Jakub Błaszczykowski pozostaje drugim najskuteczniejszym Polakiem, między innymi dzięki bramkom z turnieju we Francji.
Co historia występów mówi o reprezentacji?
Polska przeszła drogę od wieloletniego braku awansu do regularnej obecności w finałach. Sam udział w Euro nie jest już wydarzeniem wyjątkowym, lecz wyniki nadal pokazują, że utrzymanie poziomu przez kilka turniejów stanowi dla kadry wyzwanie.
Euro 2016 udowodniło, że Polska może zbudować zespół zdolny do rywalizacji z najlepszymi. Kolejne turnieje przypomniały jednak, że pojedynczy sukces nie gwarantuje stałego miejsca w europejskiej czołówce. Przyszłość reprezentacji zależy od tego, czy doświadczenia z nieudanych występów zostaną przełożone na stabilniejszą pracę, lepsze przygotowanie i rozwój kolejnego pokolenia zawodników.
Największym osiągnięciem Polski na Euro pozostaje ćwierćfinał z 2016 roku, ale równie ważną zmianą jest regularna obecność w turniejach finałowych od 2008 roku.