Strona główna
Kluby piłkarskie
Arka Gdynia – historia klubu, sukcesy i najważniejsze fakty

Arka Gdynia – historia klubu, sukcesy i najważniejsze fakty

Stadion piłkarski z kibicami

Arka Gdynia to jeden z najważniejszych symboli sportowej tożsamości miasta. Klub założony w 1929 roku przeszedł drogę od lokalnych inicjatyw portowych do zdobywcy dwóch Pucharów Polski i dwóch Superpucharów Polski. Jego historię tworzą żółto-niebieskie barwy, stadion przy Ejsmonda, wychowankowie oraz kolejne pokolenia kibiców.

Geneza i fundamenty klubu

Początki futbolu w Gdyni sięgają 1929 roku, gdy robotnicy i pracownicy umysłowi gdyńskiego portu powołali Klub Sportowy Gdynia. To właśnie ten zespół uznaje się za protoplastę dzisiejszej Arki. Ważnym miejscem dla rozwijającego się klubu była Polanka Redłowska. W 1932 roku otwarto tam reprezentacyjny stadion, położony przy dzisiejszej ulicy Ejsmonda.

Historia organizacyjna klubu nie przebiegała jednak pod jedną nazwą. W 1934 roku powstał Klub Sportowy Kotwica, związany z Urzędem Morskim i Administracją Portową. Po II wojnie światowej, w 1946 roku, utworzono Rybacki Klub Sportowy MIR. Wśród jego założycieli znajdował się Józef Barbachen, który przez kolejne dekady pracował na rzecz gdyńskiego futbolu.

Nazwa Arka pojawiła się po raz pierwszy w 1952 roku. Oficjalnie klub występował wówczas jako Klub Sportowy Kolejarz-Arka Gdynia. W następnych latach zmieniała się forma organizacyjna zespołu, między innymi po fuzji z Dokerem w 1964 roku, gdy powstał Morski Związkowy Klub Sportowy Gdynia.

W 1953 roku Arka wywalczyła awans do ówczesnej trzeciej ligi. Według klubowej statystyki od tego momentu nie występowała już na niższym poziomie. Kolejne awanse do drugiej ligi przyszły w latach 1960, 1964 i 1969. W 1972 roku powrócono do nazwy MZKS Arka, a klub przyjął żółto-niebieskie barwy używane do dziś.

Pierwszy awans na najwyższy poziom rozgrywek Arka uzyskała w 1974 roku pod wodzą Jerzego Słaboszowskiego. W historycznej inauguracji w Gdyni pokonała ŁKS Łódź 1:0. Warto przy tym uporządkować nazewnictwo. Do sezonu 2007/2008 najwyższy poziom nazywano pierwszą ligą, natomiast przed sezonem 2008/2009 przyjęto nazwę Ekstraklasa. Dzisiejsza 1. liga jest drugim poziomem rozgrywek, który wcześniej określano jako drugą ligę.

Złote lata i najważniejsze sukcesy

Największy przełom nastąpił w drugiej połowie lat 70. Arka wróciła do elity w 1976 roku, a trzy lata później sięgnęła po trofeum, którego wcześniej nie zdobył żaden klub z Wybrzeża. W finale Pucharu Polski rozegranym 9 maja 1979 roku w Lublinie pokonała Wisłę Kraków 2:1.

Wisła objęła prowadzenie w pierwszej połowie, ale po przerwie odpowiedzieli Janusz Kupcewicz i Tadeusz Krystyniak. Gol Kupcewicza był trafieniem z rzutu wolnego, a bramka Krystyniaka z rzutu karnego przesądziła o zwycięstwie. Dla kibiców Arki był to moment przejścia z regionalnej historii do ogólnopolskiej piłkarskiej pamięci.

Na drugi Puchar Polski trzeba było czekać do 2017 roku. W finale na Stadionie Narodowym Arka po dogrywce wygrała z Lechem Poznań 2:1. Rafał Siemaszko trafił w 108. minucie, a cztery minuty później wynik podwyższył Luka Zarandia. Lech odpowiedział golem w końcówce, lecz gdynianie utrzymali prowadzenie.

Rok później Arka ponownie zagrała w finale, tym razem z Legią Warszawa, przegrywając 1:2. W 2021 roku wystąpiła w finale po raz czwarty, lecz w Lublinie uległa Rakowowi Częstochowa 1:2. Seria finałów rozgrywanych na początku maja sprawiła, że dla kibiców Arki majowe mecze pucharowe stały się osobnym rozdziałem klubowej tradycji.

Rok Trofeum Przeciwnik i wynik
1979 Puchar Polski Wisła Kraków – 2:1
2017 Puchar Polski Lech Poznań – 2:1 po dogrywce
2017 Superpuchar Polski Legia Warszawa – 1:1, karne 4:3
2018 Superpuchar Polski Legia Warszawa – 3:2

Arka dwukrotnie rywalizowała także w europejskich rozgrywkach. Po triumfie w 1979 roku wystąpiła w Pucharze Zdobywców Pucharów. W pierwszym meczu pokonała przy Ejsmonda Beroe Stara Zagora 3:2, przy obecności ponad 20 tysięcy widzów. Rewanż zakończył się porażką 0:2.

W 2017 roku, jako zdobywca Pucharu Polski, Arka zagrała w eliminacjach Ligi Europy. W Gdyni wygrała z FC Midtjylland 3:2 po golu Rafała Siemaszki w doliczonym czasie. W rewanżu Duńczycy zwyciężyli 2:1, zdobywając bramkę na wagę awansu w 93. minucie.

Droga między ligami i powroty do Ekstraklasy

Po spadku w 1982 roku Arka przez 23 lata nie występowała w najwyższej klasie rozgrywkowej. W tym czasie klub wielokrotnie awansował na drugi poziom, ale równie często mierzył się z problemami organizacyjnymi i finansowymi. Do ważnych promocji należały awanse w latach 1985, 1988, 1992 i 2001.

W 1991 roku klub stał się spółką z ograniczoną odpowiedzialnością pod nazwą HTM Arka. Po reaktywowaniu stowarzyszenia MGKS Arka w 1998 roku i utworzeniu Sportowej Spółki Akcyjnej Arka Gdynia w 2000 roku rozpoczął się kolejny etap funkcjonowania sekcji piłkarskiej.

W 2005 roku, po 23 latach przerwy, Arka wróciła do najwyższej klasy rozgrywkowej. Pobyt ten został przerwany degradacją w 2007 roku na mocy decyzji dyscyplinarnej PZPN. W sezonie 2007/2008 zespół występował na drugim poziomie z karą minus pięciu punktów, a w 2008 roku uzyskał powrót do Ekstraklasy.

Najwyższą lokatą Arki w Ekstraklasie pozostaje siódme miejsce wywalczone w sezonie 1977/1978. Klub występował na tym poziomie także w latach 2009–2011, 2016–2020 oraz w sezonie 2025/2026. W sezonie 2024/2025 zdobył mistrzostwo 1. ligi i po raz szósty awansował do Ekstraklasy, lecz rok później zajął 17. miejsce i spadł.

Janusz Kupcewicz i inne legendarne postacie

Janusz Kupcewicz – symbol złotej ery

Janusz Kupcewicz jest najważniejszą postacią w historii piłkarskiej Arki. W klubie występował w latach 1974–1982, rozegrał 207 meczów i zdobył 49 bramek. W 1976 roku został królem strzelców drugiej ligi, zdobywając 14 goli i pomagając zespołowi w powrocie do elity.

W finale Pucharu Polski w 1979 roku jego rzut wolny rozpoczął odrabianie strat w meczu z Wisłą Kraków. Kupcewicz był także pierwszym piłkarzem Arki powołanym do reprezentacji Polski. Z kadrą uczestniczył w mistrzostwach świata w 1978 i 1982 roku, a na turnieju w Hiszpanii zdobył bramkę w meczu o trzecie miejsce przeciwko Francji.

Jego znaczenie dla klubu wykracza poza statystyki. Kibice wybrali go piłkarzem 80-lecia i 90-lecia Arki. Po śmierci w 2022 roku jego pamięć została uhonorowana między innymi nazwaniem placu przy Stadionie Miejskim w 2025 roku.

Rekordziści i trenerzy

Historię Arki tworzyli także zawodnicy, którzy przez wiele sezonów pozostawali związani z klubem. Najwięcej oficjalnych występów ma Dariusz Ulanowski. W latach 1994–2010 zagrał dla Arki 422 razy, w tym 380 meczów ligowych. Był kapitanem w 171 spotkaniach i jako jedyny przekroczył granicę 400 występów.

W klasyfikacji strzelców prowadzi Karol Czubak z 66 golami, przed Marcusem da Silvą z 63 trafieniami i Stanisławem Gadeckim z 62. Zestawienie obejmuje mecze ligowe, Puchar Polski oraz pozostałe rozgrywki ujęte w klubowych statystykach.

Zawodnik Występy ogółem Bramki ogółem
Dariusz Ulanowski 422 17
Zbigniew Bieliński 397 brak pełnej wartości w zestawieniu
Michał Marcjanik 336 32
Grzegorz Niciński 267 60
Marcus da Silva 260 63

Najdłuższą serię kolejnych meczów ligowych ma Pavels Steinbors, który wystąpił w 111 spotkaniach z rzędu od kwietnia 2017 do czerwca 2020 roku. Wśród trenerów rekord należy do Grzegorza Polakowa, prowadzącego Arkę w 201 meczach. Kolejne miejsca zajmują Jacek Dziubiński ze 136 spotkaniami i Jerzy Słaboszowski ze 127.

Ważną grupę stanowili reprezentanci Polski oraz wychowankowie. Oprócz Kupcewicza w pierwszej reprezentacji występowali między innymi Czesław Boguszewicz i Tomasz Korynt. Z klubem związani byli również wychowankowie później grający w kadrze, tacy jak Zygmunt Gadecki, Jan Erlich czy Filip Modelski.

Najbardziej rozpoznawalnych rekordzistów trenerskich można wskazać tak:

  • Grzegorz Polakow – 201 meczów na ławce i praca na trzech poziomach rozgrywek.
  • Jacek Dziubiński – 136 spotkań oraz przejście w klubie drogi od zawodnika do prezesa.
  • Jerzy Słaboszowski – 127 meczów i prowadzenie zespołu podczas pierwszego awansu do elity.
  • Grzegorz Niciński – 95 spotkań oraz wprowadzenie drużyny do finału Pucharu Polski w 2017 roku.

Stadion przy Ejsmonda – pamięć o „Górce”

Stadion przy ulicy Ejsmonda był czymś więcej niż miejscem rozgrywania meczów. Obiekt otwarty w 1932 roku stał się przestrzenią, w której przez dziesięciolecia spotykały się kolejne pokolenia gdynian. To tutaj kibice oglądali między innymi braci Gadeckich, Andrzeja Szarmacha, Zbigniewa Bielińskiego, Janusza Kupcewicza, Tomasza Korynta, Grzegorza Nicińskiego i Dariusza Ulanowskiego.

Szczególne miejsce zajmowała trybuna nazywana „Górką”. Jej położenie i atmosfera nadały stadionowi wyjątkowy charakter. W 1979 roku obiekt gościł pierwszy mecz Arki w europejskich pucharach. Spotkanie z Beroe Stara Zagora obejrzało około 23 tysięcy widzów.

Ostatni mecz piłkarski przy Ejsmonda rozegrano 10 czerwca 2000 roku z Dolcanem Ząbki. Później teren przeznaczono na korty tenisowe. Choć stadion w dawnej formie już nie istnieje, „Ejsmond Park” pozostaje ważnym punktem pamięci klubu. Od 2012 roku na zachowanej „Górce” odbywają się spotkania międzypokoleniowe poświęcone historii Arki.

Od 2011 roku pierwsza drużyna korzysta ze Stadionu Miejskiego przy ulicy Olimpijskiej. Nowy obiekt zapewnił współczesne warunki organizacji meczów, ale dla wielu kibiców nie zastąpi emocji związanych z dawnym boiskiem na Redłowie.

Szkolenie młodzieży – przyszłość Arki

Jednym z fundamentów tożsamości klubu pozostaje praca z młodzieżą. Stowarzyszenie Inicjatywa Arka przejęło szkolenie dzieci i młodzieży na początku XXI wieku. Według przedstawionych danych obejmuje ono 14 drużyn i około 300 zawodników w wieku od 7 do 16 lat.

Efekty szkolenia widać w wynikach zespołów juniorskich. Arka zdobyła między innymi mistrzostwo Polski juniorów starszych w 2012 roku, srebrny medal w 2013 roku oraz medale w młodszych kategoriach. Wychowankowie są też częścią klubowej pamięci, ponieważ wielu z nich trafiało do pierwszej drużyny, reprezentacji młodzieżowych i zespołów występujących na szczeblu centralnym.

Historia Arki Gdynia nie kończy się więc na trofeach zdobytych w 1979 i 2017 roku. To ciągłość między portowym klubem z 1929 roku, stadionem przy Ejsmonda, żółto-niebieskimi bohaterami wielkich finałów i młodymi piłkarzami, którzy dopiero pracują na własne miejsce w klubowej historii.

Redakcja sportdziennik.pl

Sportdziennik.pl to portal o piłce nożnej dla kibiców, zawodników amatorów, trenerów i rodziców dzieci, które trenują w klubach. Co kolejkę piszemy o Ekstraklasie i 1 lidze: zapowiedzi, gdzie oglądać mecze, wyniki i najważniejsze rozstrzygnięcia. Na stałe tłumaczymy zasady gry i pracę sędziów, piszemy o treningu i taktyce, zdrowiu i regeneracji piłkarza, sprzęcie, historii klubów i wielkich turniejów oraz o tym, jak kibicować na stadionie i przed telewizorem.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?