W standardowych profesjonalnych rozgrywkach każda drużyna może przeprowadzić 5 zmian w regulaminowym czasie gry. Zmiany trzeba wykonać najwyżej w 3 przerwach w grze, a przerwa między połowami nie zużywa jednej z tych okazji.
Ile zmian i okazji przysługuje drużynie?
Limit zmian określa regulamin konkretnych rozgrywek zgodny z przepisami gry IFAB. W profesjonalnej piłce najczęściej obowiązuje 5 zmian. Nie oznacza to jednak, że trener może zatrzymywać grę pięć razy. Liczba zawodników i liczba okazji do zmian to dwa osobne limity.
Jedna okazja oznacza jedną przerwę w grze, podczas której trener może wprowadzić jednego lub kilku rezerwowych. Jeśli zespół wymieni dwóch zawodników w tym samym momencie, wykorzystuje 2 z 5 zmian, ale tylko 1 z 3 okazji. Zmiany wykonane w przerwie między połowami nie zużywają okazji przypadającej na grę.
Jak wyglądają limity w regulaminowym czasie i dogrywce?
| Faza meczu | Limit zmian | Liczba okazji |
|---|---|---|
| Czas regulaminowy | 5 zmian | 3 przerwy w grze |
| Dogrywka | Do 1 dodatkowej zmiany | Do 1 dodatkowej okazji, jeśli regulamin ją przewiduje |
W meczu zakończonym po 90 minutach drużyna nie może automatycznie doliczyć dodatkowej zmiany. Jeśli dochodzi do dogrywki, niewykorzystane zmiany i okazje z regulaminowego czasu mogą pozostać dostępne, a regulamin turnieju może przyznać jeszcze jedną zmianę oraz dodatkową okazję.
Przykładowo, trener może przeprowadzić dwie zmiany w 60. minucie, dwie w 72. minucie i jedną w 85. minucie. Wykorzysta wtedy wszystkie 5 zmian oraz 3 okazje. Gdy kilka zmian następuje podczas tej samej przerwy w grze, liczy się je jako jedną okazję dla danego zespołu.
Jak przebiega zmiana zawodnika?
Zmiana jest zakończona dopiero wtedy, gdy rezerwowy wejdzie na boisko za zgodą sędziego. Samo pokazanie numeru na tablicy nie oznacza jeszcze, że nowy zawodnik może rozpocząć grę.
Procedura wygląda następująco:
- Osoba upoważniona zgłasza zmianę sędziemu technicznemu lub sędziemu prowadzącemu.
- Zmieniany zawodnik opuszcza boisko, co do zasady najbliższą drogą wskazaną przez przepisy lub sędziego.
- Rezerwowy czeka poza boiskiem do zejścia zmienianego gracza i otrzymania zgody na wejście.
- Zmiennik wchodzi podczas przerwy w grze, zwykle przy linii środkowej.
Od sezonu 2026/27 zawodnik wskazany do zmiany powinien zejść w ciągu 10 sekund od pokazania tablicy lub sygnału sędziego, chyba że przeszkodą jest kontuzja albo względy bezpieczeństwa. Przekroczenie tego czasu może opóźnić wejście rezerwowego do kolejnej właściwej przerwy.
Kiedy zasady mogą być inne?
Pięć zmian i trzy okazje to standard wielu profesjonalnych zawodów, ale nie uniwersalna reguła dla każdego meczu. Organizator może określić inne zasady, szczególnie w niższych ligach, piłce młodzieżowej, rozgrywkach amatorskich i meczach towarzyskich. Najczęstsze odstępstwa obejmują:
- Zmiany powrotne – zawodnik, który opuścił boisko, może później wrócić, jeśli dopuszcza to regulamin.
- Protokół wstrząśnienia mózgu – podejrzenie urazu może wiązać się z dodatkową zmianą na zasadach określonych dla danych rozgrywek.
- Mecze towarzyskie – organizatorzy często ustalają większą liczbę zmian albo pozwalają na bardziej elastyczne rotacje.
- Rozgrywki młodzieżowe i grassroots – mogą przewidywać inne limity, w tym zmiany powrotne.
Przed meczem warto sprawdzić regulamin zawodów. To on rozstrzyga, czy obowiązuje standard 5 zmian, czy zastosowano rozwiązanie szczególne. Najważniejsze rozróżnienie pozostaje jednak stałe: 5 zmian nie oznacza 5 oddzielnych przerw na ich przeprowadzenie.